و اندوهى هم بد نيست چون غم فراق خدا ، يا غم عقب ماندن از سعادت . ليكن بهتر است براى پرهيز از گناه هم از عشق استفاده شود ، فطرت عشق ، عشق به كسى كه اهل هستى و اين همه نعمت به ما داده و همواره بندگان خود را دوست دارد ، و حتى گناهانشان را با توبه مىبخشد و دستور مىدهد كه بدون واسطه با او صحبت كنند . شهادت براى دفاع از سرزمين و خانه سؤال 299 : بسمه تعالى محضر مبارك حضرت آيت اللَّه . . . پس از عرض سلام و ادب مستدعى است نظر مبارك را در رابطه با مسائل ذيل مبذول فرماييد . 1 - حكم شرعى عمليات استشهادى چيست ؟ جواب : بسمه تعالى اگر طرد دشمن بدون آن ممكن نباشد ظاهراً جائز مىباشد و اين مسئله طوريستكه اگر جائز باشد بطور اجمال ، و به قدر كفائى ، واجب مىشود ، زيرا اگر دفاع و جهاد واجب باشد و راهى جز آن نباشد و فرض هم بر جواز است پس بايد واجب باشد تا دفاع و جهاد واجب ، تحقق پذيرد ، البته اينجا بحث اهم و مهم مطرح است ، مراتب دشمنى دشمن ، و مقدار تأثير استشهاد ، بايد مورد سنجش قرار گيرد . 2 - آيا عمليات استشهادى به عنوان اولى حرام است ، اما ولى امر و ولى فقيه از باب عنوان ثانوى آن را جايز مىداند ؟ جواب : بسمه تعالى استحسانات عقليه حكم مىكند وقتى طرد